Overslaan en naar de inhoud gaan

“Het is absurd om een hele kip te kweken om er nadien maar een deel van op te eten.” Deze gevleugelde uitspraak kwam niet uit de mond van een wetenschapper in het begin van de jaren 2000. Neen, het was Winston Churchill die in 1932 al een toekomst voor zich zag waarin we ons niet meer zouden
bezighouden met het slachten van een volledig dier, maar ons zouden toeleggen op het kweken van aparte onderdelen ervan. Bewust of onbewust, maar Churchill toonde zich daarmee een van de grondleggers van ‘tissue engineering’, het maken van kweekvlees.

Aan het woord: Professor Lieven Thorrez Head of Tissue Engineering Lab KULeuven. 

De eerste debatten en inzichten over deze wetenschap kwamen uiteindelijk eind de jaren zeventig naar buiten onder leiding van professor Vandenburgh die onderzocht hoe spierweefsel kon gekweekt worden. In wetenschappelijke tijdschriften verscheen de term tissue engineering uiteindelijk voor het eerst in 2005, samen met wat we toen cultured meat noemden. Maar bij het grote publiek raakte het fenomeen pas echt bekend toen Mark Post in 2013 in Londen met een heuse stunt uitpakte: ’s werelds eerste kweekhamburger was volgens hem een feit, met een lawine aan innovatieve start ups tot gevolg…

Het labo dat we aan de KULAK oprichtten, dateert van 2012. We proberen er vanuit een medische achtergrond vlees te maken om mensen in de medische sector vooruit te helpen. Intussen zijn we bijna vijftien jaar verder en zijn de inzichten verder geëvolueerd. Maar ook de industrie erachter zit niet stil. In 2024 werd om en bij de 3 miljard dollar geïnvesteerd in deze steeds groter wordende sector…Terwijl de industrie groeit, volgt de regelgeving maar met mondjesmaat. In de Verenigde Staten hebben een aantal firma’s toestemming gekregen van de FDA (Food and Drug Administration) om een volgende stap te zetten. In Europa heeft een Franse firma, die foie gras maakt, dan weer een aanvraag ingediend bij de Europese Commissie, maar tot nader order heeft die nog geen toelating gegeven om effectief kweekvlees te mogen verkopen. Ons wetgevend kader is met andere woorden nog niet klaar voor de commercialisatie van kweekvlees.

Maar waar hebben we het nu eigenlijk over als we spreken over kweekvlees? Volgens de strikte definitie gaat het om “een product dat gemaakt werd in een labo dat niet te onderscheiden valt van vlees dat van een dier afkomstig is.” Op heden beantwoordt geen enkel product aan deze definitie. Wel ontstaan meer en meer hybride producten met plantaardige componenten waar wat dierlijke cellen worden aan toegevoegd.

Welke technologie schuilt eigenlijk achter kweekvlees? Als we kijken naar de eerste kweekhamburger van Mark Post uit 2013, dan ging het hem toen eigenlijk over stukjes wit weefsel gemaakt uit een bepaald eiwit. Daar werden er tienduizenden van gemaakt, samengebracht en geplet om er vervolgens een hamburger van te maken. Die hamburger zag er niet uit, hij was wit, maar door toevoeging van onder meer wat bietensap, extra textuur en bijkomende ingrediënten moest het er geleidelijk aan wat meer als een hamburger beginnen uitzien. Het zette Post destijds aan tot een groot optimisme: volgens hem zou de hamburger binnen de drie jaar op grote schaal gecommercialiseerd kunnen worden aan 11 euro per stuk. Waar hij die prijs en stoute voorspelling vandaan haalde, is onduidelijk, maar het heeft er alle schijn van dat het gewoon een lukrake poging was om zaken wat tastbaarder te maken. Feit is dat de kweekhamburger goed 12 jaar later nog steeds niet in onze winkelrekken ligt…En het ziet ernaar uit dat we hem op korte termijn nog niet moeten verwachten. Daarvoor staan er nog te veel obstakels in de weg.

Allereerst moeten we voor kweekvlees aan voldoende cellen raken. In het labo zijn we er al in geslaagd om 10.000 cellen te delen naar 1 miljoen cellen, het aantal dat nodig is voor een goede lap vlees. We botsen hierbij echter op onze limieten, want in theorie kunnen we die cellen in een labo-omgeving wel delen, maar eens ze buiten het lichaam gebracht worden, boeten ze in aan capaciteit om effectief spiervezels te vormen. Een andere uitdaging is de zoektocht naar vloeistof die nodig is om cellen te kweken. Daarvoor is een bepaald serum nodig waarvoor we op heden nog geen alternatief gevonden hebben. Bovendien is er ook apparatuur en een erg steriele omgeving nodig om het geheel te gaan opschalen. Eén bacterie kan de boel immers helemaal om zeep helpen. En tot slot kost maturisatie (waarbij van kweekvlees echt spiervlees gemaakt wordt) heel wat tijd. Tijd die investeerders vaak niet hebben… 

U zal begrijpen dat we er met andere woorden nog helemaal niet zijn met ons kweekvlees. Het zal nog heel veel onderzoek en tijd vragen vooraleer kweekvlees de markt kan veroveren.

 

“WEL ONTSTAAN MEER EN MEER HYBRIDE
PRODUCTEN MET PLANTAARDIGE
COMPONENTEN WAAR WAT DIERLIJKE CELLEN
WORDEN AAN TOEGEVOEGD.”